हरेक तीन वर्षको अन्तरालमा आयोजना हुँदै आएको कन्टेम्प्रोरी कलाको भव्य महोत्सव ‘काठमाडौं ट्रिएनाले’ को चौंथो संस्करण राजधानीमा जारी छ। महोत्सवमा चित्रकला, मूर्तिकला, प्रतिस्थापन कला, फोटोग्राफी, चलचित्रलगायत विविध स्वाद छ।
ट्रिएनालेमा भिन्न विषयवस्तु समेट्नेगरी क्युरेट गरिएका ३०० भन्दा बढी कलाकृतिहरू काठमाडौंको सिद्धार्थ आर्ट ग्यालरी, पाटन संग्रहालय, बहादुर शाह बैठक, तारागाउँ संग्रहालय र नेपाल आर्ट काउन्सिल गरी पाँच स्थानमा प्रदर्शन गरिएको छ। आगामी चैत १७ सम्म चल्ने प्रदर्शनीले ४० भन्दा धेरै देशका १०० भन्दा बढी कलाकारलाई समेटेको छ।
श्रव्य दृष्यका माध्यमबाट कलाको प्रस्तुती जसमा कुनै समयमा भएका घटना वा वर्तमानमा घटित भइरहेका विषयलाई डकुड्रामाको तरिकाले समेत प्रस्तुत गरिएका सामग्री काठमाडौं ट्रिएनालेमा समावेश गरिएको छ । पुराना सामाग्रीहरुको कलेक्सनलाई समेत आर्टको रुपमा स्थान दिएर त्यस्ता विषयहरुलाई समेत प्रदर्शनीमा राखिएको छ । विभिन्न समुदायका सांस्कृतिक झाँकीहरुलाई पनि विभिन्न स्थानमा समावेश गरिएको छ ।
नेपाली पौभा चित्रकला, प्रिन्टमेकिङमा बनाइएको श्रीकृष्णको जन्म पछि रातको समयमा उनका पिताले कृष्णलाई द्वारिका सम्म कसरी लगे भन्ने देखाउन खोजिएको अर्को चित्रकला पनि यस ट्रिएनालेमा समावेश गरिएको छ । त्यस्तै भक्तपुरमा नाचिने एक नाचलाई समेत चित्रमा प्रस्तुत गरिएको छ ।
हरेक ठाउँको कलाहरुलाई छुट्टै थिम दिइएको छ । जसमा सिदार्थ आर्ट ग्यालरीमा भुकम्पको थिममा बनाइएका कलाहरुलाई राखिएका छ भने नेपाल आर्ट काउन्सिलमा जनआन्दोलनको थिम समावेश छन् । त्यसैगरी तारागाउँ संग्रहालयमा लोककलाका विषयलाई बढी स्थान दिइएको पाइन्छ ।
परम्परागत कला अन्तर्गतको थिममा पाटन संग्रहालयमा राखिएको कलाहरु छन् भने बहादुरशाह वैठकमा डरको थिममा बनाइएको चित्रकला तथा संकलित समग्रीहरु राखिएको छ ।
प्रदर्शनीमा हस्तकला, दन्त्यकथा तथा परम्परागत कलाकृतीहरुलाई समग्रमा समावेश गरिएको छ । यस्ता किसिमका कलाका अभ्यासहरु समुदायहरुमा भइ नै रहेका हुन्छन् र समयक्रमसँगै परिमार्जित तथा विकास हुँदै गई नै रहेका हुन्छन् । अरु राष्ट्रहरुमा पनि अभ्यास भइ नै रहेको तथा लोप प्रायः हुन लागिरहेका यस्ता कला अभ्यासीहरु जो सिमान्तकृत वर्गमा पर्दछन् र उनीहरुको आवाज आम जनमानसमा पु¥याउन यस ट्रिएनालेले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास आयोजकले विभिन्न उद्घाटन सत्रका कार्यक्रमहरुमा बताउँदै आइरहेका छन् ।
यस ट्रिएनालेमा नेपालका पौभा चित्रकला, पूर्वी एशियाका मसीकला र प्रशान्त महासागरका टापुहरुमा रुखको बोक्राबाट बनेका कपडा देखि संसारभरका विभिन्न बुनाइका विधि र शरिरमा बनाइने छेदना जस्ता हाल क्रियाशील तर समसामयिक कलाको चर्चाबाट प्रायः चर्चाशुन्य बनाइने परम्पराहरुलाई एकै ठाउँमा ल्याउन र बुझ्न उपयुक्त ढाँचाहरुका बारे छलफल गर्ने माहोल यस ट्रिएनालेले दिने विश्वास आयोजकले गरेको छ ।
सिद्धार्थ आर्ट्स फाउण्डेशनका संस्थापक तथा निर्देशक संगीता थापाको पहलमा सन् २००९ मा आयोजित काठमाडौं अन्तर्राष्ट्रिय कला महोत्सव (हालको ट्रिएनालेको संस्करण) बाट शुरू भएको हो।
