पोखरास्थित फिटनेस क्लब आभ्यामा आभ्या विथ कलर नामक आर्ट थेरापी कार्यक्रम सम्पन्न भयो । चित्रको माध्यमबाट आफ्ना भावना प्रस्तुत गरेर स्वस्थ जीवनका लागि यो कार्यक्रम गरिएको आभ्याका प्रबन्ध निर्देशक निरोज लामाले बताए ।
कोरोना पछि सबे उमेर समूहका व्यक्तिहरूमा एक प्रकारको एन्जाइटी बढेको पाइन्छ । कोरोनाकै कारण जागिर गुमाएका, घर खेत बेच्नु परेका, पारिवारिक सम्बन्धमा दरार आएका घटनाहरु धेरै छन् । यी सबै समस्याहरूबाट बाहिरिनको लागि विश्व भरिनै साउन्ड थेरापी र आर्ट थेरापीको कन्सेप्टलाई फलो गरेको देखिन्छ ।
व्यस्त दैनिकीमा आर्ट थेरापी सहयोगी हुन सक्छ । यसले दिमागलाई हल्का बनाइदिन्छ । नाचेर, गाएर, चित्र कोरेर वा नाटकीय अभिनय गरेर गरिने चिकित्सा विधि कला चिकित्सा हो । आफ्नो समस्या नृत्य, गीत, सङ्गीत, नाटक, लेखन, कलाकारिता आदिका माध्यमबाट व्यक्त गर्न सकिन्छ । विश्वमा निकै चर्चित बन्दै गएको यो चिकित्सा विधिको बारेमा नेपालमा अहिले चर्चा र प्रयोग हुन थालेको छ । यो थेरापीको बारेमा धेरै चर्चा नभए पनि प्रयोग चाहिँ पहिलेदेखि नै हुँदै आएको छ ।
यसको सुरुवात २०औँ शताब्दीमा भएको मानिन्छ । सुरुमा चिकित्सकीय प्रयोग भने जो वाल्देन आर्ट टिचरले आफ्ना विद्यार्थीमा गरिन् । १९६९ मा अमेरिकन आर्ट थेरापी एसोसिएसनको सुरुवात भयो ।
कला चिकित्साको मुख्य कार्य मस्तिष्कमा सन्तुलन ल्याउनु हो । कुनै पनि मानिसको भावनात्मक सम्बन्धमा आउने उतारचढाव, गहिरो चोटपटक, मानसिक आघात आदिले मस्तिष्कको भावनात्मक केन्द्रलाई प्रभाव पार्छ । यो केन्द्रमा अधिक असर पर्नाले शरीरमा स्ट्रेस हर्मोनको मात्रा बढी हुँदा क्रोनिक इन्फ्लामेसन मार्कर बढ्छ । यसबाट नसर्ने रोग उत्पन्न हुनुको साथै भइसकेको अवस्थामा व्यवस्थापन गर्न गाह्रो पर्छ । कला चिकित्साले मस्तिष्कका भावनाहरूलाई व्यवस्थित गरी खुसी हुन सिकाउँछ । जसबाट मानसिक शान्ति उत्पन्न भई मानसिक रोगको रोकथाम गर्न सकिन्छ । खुसी हुनासाथ रोग ५० प्रतिशत त्यतिकै कम हुन्छ ।
लामो समय देखि फिटनेसमा काम गर्दे आएका निरोज लामा फिटनेस भनेको शारीरिक स्वास्थ्यलाई मात्रै मान्न तयार छैन उनी भन्छन्, जब सम्म हामी मानसिक रूपमा स्वस्थ छैनौँ जति शारीरिक रूपमा तन्दुरुस्त देखिए पनि उ फिट हुँदैन । पोखरामा आभ्या फिटनेसको शुरुवाटी काम पनि कोभिडकै समय तिर भयो ।
कोभिडले धेरैलाई मानसिक स्वास्थ्य प्रति सचेत हन जरुरी महसुस गरेर लामाले पोखराको फ्रिलाइन्सर आर्टिस्ट कृपा श्रेष्ठसँगको सहकार्यमा आर्ट थेरापी कार्यक्रम आयोजना गरेका हुन् । जहाँ सहभागीले आफूलाई मन लागेको चित्र कोरेका थिए । आर्ट थेरापीले मानसिक रूपमा तनाव कम हुनुका साथै शरीरमा सकारात्मक सोच आउने कार्यक्रमकी संयोजक कलाकार कृपा श्रेष्ठले बताइन् । कार्यक्रममा ४ वर्षको बालबालिकादेखि ४० वर्ष उमेरसम्मका ७० जना सहभागी थिए ।
स्ट्रेस म्यानेजमेन्ट अन्तर्गत पर्ने यो थेरापीले मनलाई चङ्गा बनाउने कृपाको आफ्नै अनुभव छ । बिहे पछि घर, परिवार, बच्चालाई मात्रै समय दिंदैं आएकी कृपा स्वयंले एन्जिाइटीका कारण नियमित औषधी सेवन गर्नु पर्थ्यो । कोभिडका समयमा उनलाई अझैँ गाह्रो भयो । तर त्यति बेला उनले आफ्नो मनलाई कलर , कुची र क्यानभाषमा समाहित गर्दे गइन् । कृपाको लागि पेन्टिङ हिलिङ्ग नै भयो । पेन्टिङ कै कारण कृपाले लामो समय खाइ रहेको एन्जिाइटीका औषधीहरू खान परेनन् । कृपाले पोखरामा भएका आफू जस्तै फ्रिलाइन्सर आर्टिस्टहरुको समुह बनाइ संस्था पनि बनाइन् । कोभिडले कलाकार बनेकी कृपा कलामा फरक फरक कन्सेप्टमा काम गर्ने सोच बनाएकी छिन् । जसमा मुख्यतः : आर्ट थेरापीलाई निरन्तरता दिने उनको प्लान छ ।
