गीताञ्जलि श्री तीन दशकयता लेखनमा सक्रिय छिन् । उनको पहिलो उपन्यास ‘माई’ र पछि ‘हमारा शहर उस बरस’ सन् १९९० को दशकमा प्रकाशित भएका थिए । पछि उनले ‘तिरोहित’ ल्याइन् र फेरि ‘खाली जगह’ ।उनका केही कथा संग्रह पनि प्रकाशित छन् । गीताञ्जलि स्त्री मनमा, समाजभित्र, समाजका पत्रहरूमा बिस्तारैबिस्तारै हाबी हुन्छिन् । अनि निकै सम्हालिएर त्यसमा खेल्छिन् र बुझ्छिन्, बुझाउँछिन् ।
उनका रचनाहरूको अनुवाद भारतीय भाषाबाहेक अंग्रेजी, फ्रेन्च, जर्मनसहित कैयौँ भाषामा भइसकेका छन् । गीताञ्जलि श्रीको उपन्यास ‘माई’ को अंग्रेजी अनुवाद ‘क्रसवर्ड अवार्ड’का लागिसमेत मनोनयनमा परेको थियो ।
लेखक गीताञ्जली श्रीको पुस्तक ‘रेत समाधि’ (द टुम अफ स्यान्ड) ले सन् २०२२ को अन्तर्राष्ट्रिय बुकर पुरस्कार पाएको छ। बीबीसीका अनुसार हिन्दी भाषाको पुस्तकले पहिलो पटक बुकर पुरस्कार पाएको हो। लन्डनमा भएको समारोहमा उक्त पुस्तकलाई पुरस्कृत गरिएको थियो।
सन् २०१८ मा हिन्दीमा ‘रेत समाधि’ शीर्षकमा प्रकाशित उपन्यासलाई डेजी रकवेलले अनुवाद गरेकी हुन्।
पहिले १३ पुस्तकको लङलिस्टमा छनोट हुँदै ‘द टुम अफ स्यान्ड’ अन्तिम सूचीमा पर्न सफल भएको थियो जसमा ‘हेभन’, ‘एलेना नोज’, ‘अ न्यु नेम’, ‘द बुक्स अफ ज्याकोब’ र ‘कर्स्ड बन्नी’ थिए।
उत्तर भारतीय परिवेशमा आधारित उपन्यास ८० वर्षीया महिलाको जीवनबारे लेखिएको छ जसमा उनको श्रीमानको मृत्युपछिको कथालाई प्रस्तुत गरिएको छ।
‘यो भारत र विभाजनका बारेमा चम्किलो उपन्यास हो। यो उपन्यास वास्तविक हुनको साथै धर्म, देश र लैंगिकताको कुरालाई उत्कृष्ट रुपले प्रस्तुत गरेको छ,’ बुकर पुरस्कारका निर्णायक मण्डलका एक सदस्यले भने।
साहित्यकार श्रीले हिन्दी पुस्तकले पहिलो पटक बुकर पुरस्कार पाउँदा राम्रो महसुस भएको बताइन्।
‘मैले कहिले बुकरको सपना देखेकी थिइनँ। यति ठूलो पुरस्कार पाउँदा म आफै चकित छु,’ उनले भनिन्।
पुरस्कारको राशि ५० हजार पाउन्ड रहेको छ जुन लेखक र अनुवादकबीच बराबरी बाँडिनेछ।
गीताञ्जली श्री करिब ३ दशकदेखि लेखन कार्यमा सक्रिय छिन्। उनको पहिलो उपन्यास ‘माई’ हो। त्यसपछि ‘हमारा शहर उस बरस’, ‘तिरोहित’, ‘खाली जगह’ लगायतका कृति प्रकाशित भएका छन्।
- एजेन्सी
